بایگانی

بایگانی برای دسته ی ‘طراحی وب’

نقد وب دولتی: استانداری اصفهان

ostan-es-webnegar-en-evalتشریف فرمایی اخیر جناب آقای رئیس جمهور محترم به استان اصفهان و بیان ضرورت تمرکز استان اصفهان بر فناوری اطلاعات و ارتباطات همچنین نشانه های توجه و حمایتی دولتمردان از صنعت تولید و صادرات نرم افزار، ما فعالان این حوزه را بسیار خوشحال نمود. در این شرایط، تاکید یک رئیس جمهور بر این مسئله جای بسیار امیدواری است. حال که رئیس جمهور ما به میدان آمده است و پرچم فناوری اطلاعات را در استان ما به عنوان یک راهبرد نصب نموده ما هم به میدان می آییم تا کمک کنیم. اساسا «وب دولتی» و «خدمات دولت الکترونیک در فضای وب» در کشور ما بسیار وضع وخیم و بیماری داشته و نیاز به درمان دارد. و این ناشی از عدم وجود استاندارد، نظارت تخصصی، ضعف فناوری و شاید پایین بودن انتظارات عمومی است. این موضوع من را برآن داشت که به وب گاه (سایت) استانداریمان سری بزنم و احساس کردم که این وب گاه باید مورد نقد جدی قرار گیرد. امید است که این نقد نامه ها کمکی برای بالابردن سطح کیفیت خدمات دولت الکترونیک مطابق با نگرش نوین دولتمردان باشد.

نکته مهم: این نقد، فقط یک نقد منصفانه و فنی با رویکرد انتقادی از یک «وب گاه دولتی» است و هدف آن صرفا شناخت و کمک به «بهبود وضع موجود» است و هیچ نوع گرایش سیاسی و جناحی و هر چه که بشود به آن منتسب کرد، نیست!


به نام خدا

نقدنامه کاربردپذیری وب دولتی.

این شماره: نقد وب گاه استانداری اصفهان

ostan-es.ir

قال رسول الله(ص) «إنّ الله تعالی یحبّ مِن العاملِ إذا عَمِلَ أن یحسِن و إنّ الله تعالی کتب الإحسان علی کلّ شیء».

«خداوند، دوست دارد که هر کارگزاری که کار می‌کند، نیکو کار کند و خداوند، در هر کاری، نیک انجام دادنِ آن را فرمان داد.».

شروع ارزیابی

  • زیبایی شناسی: این وب گاه خیلی زشت و بد ریخت است و در شان یک استان مهد هنر نیست.(این نظر کاملا شخصی بنده است!).
  • نام های دامنه غیر رسمی: نمی دانم چرا نام وب گاه های استانداری ها و کلا دولتی ها زیر مجموعه .gov.ir نیست و ostan-es.ir انتخاب شده؟ به نظر بنده تمام وب گاه های دولتی باید زیر مجموعه gov.ir باشند تا شهروندان بازدید کننده مطمئن شوند که در یک وب گاه متفرقه نرفته اند و از اصالت آن اطمینان حاصل نمایند. نمونه دیگر وب گاه هایی نظیر  http://safarostani.ir که داری دامنه مستقل هستند، چرا که ممکن است وسیله سوء استفاده و ساخت وب گاه های جعلی با وجود این بی قاعدگی فراهم شود.
  • کلمات کلیدی و محتوای تبلیغاتی در هدر وب گاه! شاید این نکته خیلی به کاربردپذیری وب گاه ربطی نداشته باشد.
    • سوال: وجود کلمات کلیدی «شخصی و تبلیغاتی تولید کننده» در میان محتوای دولتی چه مفهومی دارد؟ آیا طراح وب گاه حق دارد که در یک وب گاه دولتی کلمات کلیدی شخصی و اختصاصی خود را درج کند؟ از آنجایی که می دانیم موتورهای جستجو این واژگان را مبنای مهمی برای جستجوی خود قرار می دهند. آیا این درست است که در مسیر فرایند جستجوی شهروندان برای یافتن خدمات دولتی، موارد شخصی و تجاری را هم تحمیل نماییم؟ و آیا نباید این کنترل ها وجود داشته باشد؟ostan-es-webnegar-key
  • عدم تطبیق با مرورگرها: این وب گاه با مرورگر های رایج مشکل دارد. باز کردن این وب گاه در مرورگرهای «کروم، اینترنت اکسپلورر، فایرفاکس و نسخ مختلف اکسپلورر» به شکل ناموزونی نمایش داده می شود!
    • سوال: آیا شهروندان بایستی مرورگر دلخواه طراحان وب گاه دولتی را داشته باشند؟ یا وب گاه دولتی باید به فکر احتمال تنوع مرورگر شهروندان باشد؟
  • استفاده از فلش در هدر وب گاه: نمی دانم چه اصراری هست که وب گاه های ما به خصوص دولتی،حتما باید در هدر چند افکت و جرقه و فشفشه و جلوه های ویژه داشته باشند؟ مگر این ها وب گاه ها تفریحی هستند؟
  • استفاده نادرست از فلش در سایت دولتی

    تصویر سایت استانداری وقتی مرورگر شما فلش ندارد

    • سوال: آیا مرورگر کاربران شما حتما پلاگین های فلش دارند؟ جواب: خیر!
    • سوال: آیا به خاطر اینکه میخواهیم وب گاه مان افکت های قشنگ! داشته باشد، باید شهروند الکترونیک را مجبور کنیم ده ها مگابایت پلاگین دانلود کند؟
    • سوال: اگر مرورگر من فلش را ساپورت نکند چه میشود؟
    • سوال: حالارفتیم و با کلی بدبختی و مشکلات فیلترینگ وب گاه ادوب، این پلاگین را نصب کردیم، چه چیزی خاصی قرار است ببینیم؟ جواب : یک هدر آبی رنگ که وقتی ماوس روی آن حرکت می کند جزقه میزند! و یک کم برق برقی هم میشود! همین!.
      سایت استانداری با فلش باز شده

      وب گاه استانداری با فلش باز شده

       

  •  هدر تنظیم نشده: این هدر فلش دارای فضای خالی تنظیم نشده در اطراف است (بک گراند خاکستری).
هدر فلش با عرض صفحه تناسب ندارد

هدر فلش با عرض صفحه تناسب ندارد

 

  • منوی اصلی وب گاه: مهم تر از بک گراند، حذف شدن منو در بعضی از سایزهای مرورگر است.
    • سوال: وب گاهی که منوی ناوبری اصلی خود را ازدست بدهد به چه کار می آید؟
در اندازه های خاص منو داخلی فلش دیده نمی شود

در اندازه های خاص منو داخلی فلش دیده نمی شود

نکته اینکه این منو فلش به هیچ جایی لینک نیست  و دکوری است.

منو سایت با فلش

  • ناوبری ناقص: اگر از طریق منو ها وارد قسمت های دیگر وب گاه شوید، آنگاه منوی برگشتی به صفحه اصلی وجود ندارد. مانند ورود به  http://ostandar.ostan-es.ir (بخش ویژه استاندار) که در اینجا راهی برای برگشت به صفحه اصلی وب گاه استانداری تعبیه نشده. در بسیاری از قسمت های وب گاه منو ناوبری اصلی حذف می شود.
  • آیکون نامفهوم وب گاه:  نمی دانم که این آیکون (FAVICON) که به شکل آیکون انرژی اتمی است چه معنایی دارد؟ یعنی اینکه استانداری کار اتمی می کند؟ یا اینکه کلا این آیکون از باب قشنگی اینجاست! امیدوارم کسی نگوید این مثلث ها کار فراماسونرها بوده ((: !ostan-es-webnegar-faviicon
  •  وجود نواحی سفید بلااستفاده: یکی از مشکلات در ضعف طراحی وب گاه چینش ناموزون و ناهماهنگ بلاک های وب گاه است که باعث ایجاد نواحی خالی می شود.
وجود نواحی سفید اداره نشده

وجود نواحی سفید اداره نشده

  • وجود متنون سفید مرموز! یعنی اینکه با ماوس فضای سفید رنگ را انتخاب کنید تا بفهمید چی نوشته! امیدوارم همه شهروندان باهوش باشند! متون و اطلاعیه های ناخوانامتون و اطلاعیه های ناخوانا
وجود متون سفید که با انتخاب ماوس دیده می شوند

وجود متون سفید که با انتخاب ماوس دیده می شوند

  • فلسفه دکمه پرینتر: را هم نفهمیدم، قرار است چه کاری کند؟ چون هیچ کاری نمی کند!
  • استفاده از عناوین انگلیسی در وب گاه دولتی فارسی زبان: ostan-es-webnegar-en-lables
  • وجود دو پانل که یک کار مشابه انجام می دهند: برای چیست؟
    وجود پانل های تکراری

    وجود پانل های تکراری

     

  • استاندارد ها و توصیه نامه های وب می گویند که در یک وب گاه نباید از تنوع فونت و رنگ بی دلیل استفاده کرد و هارمونی «فونت» و «سایز» و «رنگ» باید رعایت شود، مثل اینجا:ostan-es-webnegar-colors
  • در شکل فوق و ذیل، «تنوع نا موزون» یا به عبارتی «استفاده آشفته» از نوع فونت، سایز و رنگ قابل مشاهده است و نشان از عدم استراتژی مشخص در تیپوگرافی دارد. همچنین استفاده همزمان از رنگ قرمز و آبی و بنقش و خاکستری و سبز و مشکی و نارجی ، گل بهی و .. برای لینک ها و متون مصداق چندگانگی رفتاری صفحه و یک خطای طراحی است!. یرای بهتر نشان دادن مسئله قسمتهایی از صفحه را نمونه برداری کرده و کنار هم می گذاریم تا موضوع بهتر مشخص شود. اینها رنگ های و فونت ها و سایزهای متنوع استفاده شده برای لینک هستند! یک کلکسیون رنگ و فونت!ostan-es-webnegar-fontsostan-es-webnegar-fonts2
  • چند زبانه بودن(یانبودن) وب گاه:  در صفحه اول وب گاه خبر های انگلیسی و فارسی با هم نمایش داده می شوند. از آنجایی که متون فارسی راست به چپ و متون انگلیسی چپ به راست هستند و اینها در کنار هم نمایش جالبی ندارند، جالی سوال است که وجود آن به این شکل برای چیست؟ آیا یک نفر انگلیسی زبان در بین یک کوه متن فارسی به دنبال چند جمله انگلیسی خواهد گشت؟ آیا ما فقط خواسته ایم که دو زبانه هم باشیم؟

ostan-es-webnegar-eng

یکی از شگفتی های این طراحی تاریخ شمسی برای متون انگلیسی و عناوین راست چین شده است! اگر انگلیسی را برای انگلیسی زبان ها می نویسید پس چرا عنوان مطالب راست به چپ با تاریخ جلالی است؟ انجام justify نادرست متون نیز باعث فاصله بیش از حد و ناموزون و بد ریخت کلمات شده است.

راست به چپ یا چپ به راست؟ شمسی یا میلادی؟

راست به چپ یا چپ به راست؟ شمسی یا میلادی؟

تاریخ های برخی مطالب به میلادی است!

ostan-es-webnegar-en-lables2

استفاده از تاریخ میلادی در وب گاه دولتی برای شهروندان فارسی زبان

 البته راه درست این است که وب گاه شما یک قسمت  مستقل برای زبان دوم و سوم داشته باشد:

ostan-es-webnegar-eng2

  • و البته با کلیک بر روی این قسمت وارد صفحه در دست ساخت می شویم!
    • سوال:  اگر صفحه انگلیسی ندارید چرا لینک سرکاری قرار می دهید؟ و کی قرار است این کانستراکشن! انجام شود؟  گزینه ها: الف) ۵سال پیش؟ ب) امسال؟ ج)سال دیگه؟ د)معلوم نیست؟
ostan-es-webnegar-eng3

صفحه در دست ساخت

 

  • محتوای نادرست و نامفهوم: اسلایدر «خبر به روایت تصویر» در صفحه اول دارای ویژگی ناوبری نیست و شما نمی دانید چند مطلب دیگر هست که می توانید ببینید و نمی توانید به طور دلخواه به خبر قبل یا بعد بروید، مطالب فقط به روایت تصویر است و توضیحی ندارد!
    • سوال: مثلا از این عکس به روایت تصویر چی میفهمید؟
به روایت تصویر!

خبر به روایت تصویر

  • محتوای حجیم و نامناسب: عکس های داخل اسلایدر فوق چه از نظر سایز و چه از نظر حجم بهینه نشده اند، فکر کنید ۱۱ تا عکس ۱۸۰ کیلو بایتی می شود حدود ۲ مگابایت، که شما هنگام دیدن این وب گاه باید دانلود کنید! برخی از تصاویر وب گاه نیز وجود ندارند.

ostan-es-webnegar-pics-notfound

  • قراردادن تصاویر با فرمت bmp از آن کارهاست! هیچ طراح وبی یک تصویر ۱٫۷ مگابایتی با این فرمت را در صفحه اول قرار نمی دهد! با چند دقیقه وقت و مهارت به  سادگی می توان این تصویر ۱۷۳۵ کیلویی را با همین کیفیت، به حدود ۳۰ کیلوبایت کاهش داد!.

ostan-es-webnegar-pics-big2

  • عدم استفاده از اسامی کاربر پسند برای نام، و ابعاد بزرگ، و غیراستاندارد تصاویر وب گاه:

 به نام گذاری و سایز و ابعاد تصویر زیر دقت کنید:ostan-es-webnegar-pics-big3

  • اگر جمع تصاویر صفحه اول این وب گاه را محاسبه کنیم به حدود ۱۰ مگابایت می رسیم. محتواهایی که باعث این موضوع شده اند هیچ ارزش کلیدی برای درج در صفحه اول نداشته اند، تصاویر آسمان! زاینده رود و گل و بلبل با این حجم سنگین به چه کار شهروند می آید؟ آیا با پهنای باند ضعیف کاربران امکان دیدن این سایت هست؟ اگر محاسبه کنیم طبق آمار همین سایت ۱۶۷۰۰۰ نفر این سایت را دیده باشند پس ۱۶۷۰ گیگابایت ترافیک دانلود داشته اند! یعنی یک وب گاه دولتی بی دلیل حدود ۱٫۶ ترابایت ترافیک به شبکه اینترنت استان تحمیل نموده و  البته هزینه آن را شهروندان پرداخت کرده اند.
  • در پانل زیر از متن زیرخط داری که لینک نیست استفاده شده و متن بالایی که زیر خط ندارد. به راستی تفاوت این دو چیست؟ استفاده از عبارت «online کاربران» هم که سرو ته و عبارت انگلیسی است بماند! شاید این تیپ اشکالات را خیلی مهم ندانید و بگویید که در این مورد خیلی سخت گیرانه ارزیابی می کنید!. اما اگر شما یک روز یک مرسدس بنز آخرین سیستم بخربد اما ببینید پیچ های روی داشبورد را جابه جا بسته اند چه احساسی به آن خودرو پیدا می کنید؟ انتظار ما هم از یک وب گاه دولتی همین شکل است. یعنی «ظریف، دقیق و حساب شده و استاندارد» و این یعنی کیفیت!.
بازدیدکنندگان

بازدیدکنندگان

سوال: واقعا نمایش کاربران بازدید کننده امروز و دیروز و مجموع و … به چه درد کاربر می خورد؟ و چه کمکی به شهروند می کند؟ یکی از سوالاتی که همیشه از طراحان و صاحبان وب گاه ها می پرسم این است که امکاناتی که در وب گاه خود قرار می دهید چه کاربردی دارند و اساسا با رسالت وب گاه شما سنخیتی دارند؟ مثلا قراردادن ماژول آب و هوا در وب گاه آموزشی ممکن است به چه دردی بخورد؟ آیا شهروند ما به وب گاه آموزشی می آید ببیند هوا آفتابی است؟ یا اینجا این که ما چند تا بازدید داشته ایم؟ یا دیروز چند تا؟ یا چند تا عضو بازدید کننده؟ یا مجموع آن ها؟ و … البته یک کمک این است که تا حالا بیش از ۱۶۷۲۳۷ نفر با این اشکالات برخورد کرده اند!.

  •  دکمه هایی با کاربرد مبهم: کاری به سلیقه من نداشته باشید، اما این دکمه «صرف نظر» سوای استاندارد فونت و رنگ و سر هم بودن کلمات و … واقعا برای چه کاریه و همینطور دکمه بازگشت چیه؟ یعنی من اگه بخوام نظر بدم که نظر میدهم و دکمه ارسال را کلیک می کنم، اگه نخوام نظر بدم حتما باید بگم؟ و دکمه صرفنظر رو بزنم؟ یا بازگشت رو؟ یا ذخیر رو؟ یا اصلا هیچ کاری نکنم چی میشه واقعا؟

 

ostan-es-webnegar-form

فرم نظر خواهی اخبار

  •  امکانات جستجو: برای تست یک جستجو انجام دادیم و عبارت «تست» را جستجو کردیم و اتفاقا آن را یافتیم! که احتمالا مطلبی است که مدیر وب گاه یک سالی است یادش رفته حذفش کند (۲۱/۰۲/۹۳)! مثل این است که شما یک مرسدس بنز بخرید و ببینید که دستکش یا آدامس کارگر خط تولید توی ماشین جا مونده! احساس شما چه خواهد بود؟ وجود چنین محتواهای اشتباه و یا فراموش شده که نشان از بی دقتی دارد، به شهروند این احساس را منتقل می کند که این وب گاه چندان سندیت و رسمیتی ندارد.
  • اما سوال اساسی تر این است که بین دکمه «جستجو» (به صورت لینک) و «برو» (به صورت باتون) چه فرقی هست؟  اساسا مشخص نیست که چرا یکی از دکمه ها «لینک» و دیگر «باتون» است! البته مطلب دیگری در باره صبحانه آن هم در وب گاه استانداری چندان مناسبتی نداشت!  نکته دیگر وجود مطالبی در باره «اهمیت صبحانه» است. آیا واقعا مطالب مربوط به سلامت جایش در سلامت نیوز و …. است یا وب گاه دولتی؟ ما باید بدانیم که هر چیزی را برای کاری ساختند و برای انتشار محتوا به رسالت سازمان توجه کنیم.
جستجوی تستی

جستجوی تستی

منوهایی با عناوین اشتباه

منوهایی با عناوین اشتباه

  • خطاهای اعتبار سنجی: نکته دیگر اینکه اگر شما در صفحه یک خبر باشید و دکمه جستجو را بزنید، در پانل نظر سنجی خطای مربوط به پر نشدن آدرس ایمیل را خواهید دید! این به علت آن است که برنامه نویس فراموش کرده اعتبار سنجی  (Validation)، فیلد جستجو را از ایمیل نظر سنجی تفکیک کند.
ostan-es-webnegar-search-email

خطای فرم در هنگام جستجو

  • عدم وجود قسمت زیرین وب گاه: اکثر وب گاه ها در قسمت پایین وب گاه دارای یک سری توضیحات در باره مالک وب گاه، رسالت، سیاست ها، حقوق کاربر و امکانات تماس و .. هستند. در این وب گاه هیچ قسمتی تعبیه نشده است. در برخی صفحات زیر نویس وب گاه به شکل زیر است. مشخص نیست عبارت copyright! در اینجا به چه معنی است؟ ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ چه خبر بوده؟ الان که ۲۰۱۵ شده! اساسا عادت ما استفاده کلیشه ای از عبارات و مفاهیمی (مانند کپی رایت) است که دقیقا نمی دانیم چه تعریفی دارند. البته روش مناسب تر آن است که حداقل نوشته شود: «کلیه حقوق محفوظ است»
  • و در پایان نام یک شرکت یا موسسه در ذیل آن چه معنی دارد؟

ostan-es-webnegar-footer

  • موبایل پسندی: بدیهی است که سالهاست اکثر از شهروندان با «ابزارهای قابل حمل» و «صفحات لمسی» و «شبکه های اینترنتی GSM کم باند» و «در حال حرکت» استفاده نموده و طبعا به سرویس های وب دولتی دسترسی خواهند داشت. انتظار است که وب گاه های دولتی در پشتیبانی از ابزارهای موبایل پیشگام باشند. متاسفانه این وب گاه هیج استراتژی و استانداردی و ویژگی برای این موضوع ندارد و اصلا قابل ارزیابی نیست!
  • آشفتگی قالب: اگر به ساختار پانل بندی صفحه اصلی نگاه کنیم؛مجموعه ای از بلاک های تنظیم نشده و نامنظم خواهیم دید، اندازه ها متناسب نیستند که زیبایی صفحه را تحت تاثیر قرار می دهند.
  • پانلهای نامنظم صفحه

    پانلهای نامنظم صفحه


جمع بندی:

یک وب گاه دولتی که به یک استان چند میلیون نفری از شهروندان تعلق دارد بایستی از نظر ضوابط و استانداردهای وب، استانداردهای تیپوگرافی، استانداردهای محتوا در بالاترین سطح باشد. انتظارات از این وب گاه بسیار بالاست.

عمده اشکالات:

* محتوا و فانکشن های مبهم.

* عدم وجود برنامه مشخص برای مخاطبان.

* عدم تطبیق با مرورگر های رایج.

* عدم رعایت استانداردهای طراحی وب و کاربردپذیری.

* عدم تناسب و چینش مطالب.

* عدم پشتیبانی از دستگاه های همراه.

* حجم بسیار سنگین.

امتیاز: متاسفان این وب گاه حداقل امتیازات لازم برای ارزیابی را کسب نمی نماید.

 پانوشت:

خیلی وقت ها احساس می کنیم که «باید یک وب گاه داشته باشیم»، اما دلیل آن را فقط این میدانیم که «خب باید داشته باشیم»! «لازم است»! «مگر می شود ما وب نداشته باشیم»! پس سفارش یک وب گاه خواهیم داد. «آنگاه ما وب داریم»! اما نمی دانیم که حالا که وب داریم باید چه کنیم؟ استفاده از یک سری ویژگی های کلیشه ای مانند درج چند خبر و چند مطلب، نمایش آب و هوا، اوقات شرعی و احادیث، مقداری اطلاعات کلی، چند تا تبریک و تسلیت، تعدادی عکس حجیم، نمایش آمار بازدیدکنندگان! جهت خالی نبودن عریضه حداکثر کارکرد این وب گاه ها هستند.

سطحی نگری و عدم وجود استاندارد در نداشتن دلیل و برنامه مشخص برای برپایی وب گاه های دولتی می تواند منجر به خروجی های نامناسب شود.صرف آنکه یک سازمان باید یک وب گاه داشته باشد دلیل کافی برای راه اندازی نیست. باید چرایی مطالعات اولیه در این مورد وجود داشته باشد. وجود تیم مشاور و ناظر از ضروریات امر است. وجود محتواهای اشتباه و یا فراموش شده، عناوین و اسامی نامناسب، دکمه هایی که به هیچ جا وصل نیستند، محتواهای منقضی شده، آشفتگی ترکیب بندی پانل ها و … که نشان از بی دقتی و بی هدفی وب گاه دارد، این احساس را به شهروند منتقل می کند که این وب گاه چندان سندیت و رسمیتی ندارد. و «حس اعتماد» شهروند، چیزی است که نباید آسیب ببیند. نتیجه وب ضعیف، اتلاف وقت شهروندان، ایجاد شهروند الکترونیک ناراضی و در نهایت بی اعتمادی به این خدمات است. طبیعی است بازسازی اعتماد از دست رفته شهروندان ده ها برابر هزینه خواهد داشت.

«نظرات،راهنمای ها، انتقادات و پیشنهادات شما راهنمای ماست.»

 


میکوش به هر ورق که خوانی – کان دانش را تمام دانی.  پالان‌گری به غایت خود – بهتر ز کلاه‌دوزی بد.

Share

چگونه طراحی انسان محور وب سایت شما را بهبود می دهد؟

طراحی «کاربر محور» و «انسان محور»   دو اصطلاحی هستند که اغلب در صنعت می شنویم،  هر چند گاهی اوقات در نظر طراحان و توسعه دهندگان یک مفهوم دارد. طراحی کاربر محور چیزی است که بسیاری از ما آن را بر روی فهرست اولویت های مان قرار می دهیم، به شکلی این موضوع در نظر گرفتن کاربر نهایی و بازتاب این تفکر در محصولات مان است. طراحی انسان محور از طراحی کاربر محور در سطح بعدی استفاده می کند.

not usable

این یک مفهوم جالب است، هر چند در طراحی وب سایت یک فلسفه رایج وجود ندارد که آن را اعمال کنیم. می خواهیم امکان طراحی انسان محور را برای وب سایت بررسی نموده و نشان دهیم که چگونه می تواند در پروژه های روزانه به شما کمک کند.

چرا؟

اول از همه، چرا طراحی انسان محور وب سایت مهم است؟ به طور کلی، چه به عنوان طراح یا توسعه دهنده، به نظر می رسد که ما به خوبی در حال انجام کارمان هستیم.

ادامه دارد…

منبع: تاتس

Share
Categories: طراحی وب Tags:

کاربرد پذیری

کاربرد پذیری

خداوندانسان را موجودی خلاق و متفکر آفریده است و بر این مبنا انسان توانایی برنامه ریزی ، طراحی و ساخت اشیاء مورد نیاز خود را دارد، فرایند نیازسنجی، طراحی و پیاده سازی اشیاء از دوران  غار نشینی شروع شده و انسانهای اولیه برخی از وسایل مورد نیاز خود را مانند نیزه و کمان طراحی و ساخته و بهبود داده اند، در گذر زمان انسان موفق به کشف و ساخت مواد و وسایل جدید شده است، امروزه در پیرامون خود هزاران وسیله و اشیاء انسان ساز را مشاهده می کنیم. با وجود اینکه این اشیاء (مانند یک ساختمان، جاده، نرم افزار، جاروبرقی، اتومبیل، کتاب، رویه اداری …) بی جان هستند اما تعامل بسیاری را با کاربران خود برقرار می کنند، در واقع طراح و ساماندهی این مدل ارتباطی اهمیت بسیار دارد، اشیائی که نتوانند با انسان تعامل مناسبی برقرار کنند وسایل مناسبی نبوده و فقط باعث هدر رفتن زمان و هزینه می شوند. این نیازمندی منجر به بوجود آمدن علومی شده است که به بررسی نحوه تعامل انسان و اشیاء و شناخت این کانالهای ارتباطی پرداخته و نقط ضعف و قوت آنرا بررسی می کند، تعامل انسان و سازه های شهری، تعامل انسان و ربات و …

یکی از پر ارتباط ترین کانالهای تعامل انسان و اشیاء، تعامل انسان و کامپیوتر(ابزارهای فناوری اطلاعات) است، که توجه دانشمندان را به خود جلب نموده است. زیرا امروزه انسانها زمان زیادی را صرف تعامل با  ابزارهایی مانند کامپیوترها، موبایل ها، وسایل الکترونیکی، نرم افزارها و وب سایتها می نمایند و فناوری اطلاعات درحال تغییر زندگی انسان و جوامع انسانی است.
یکی از علوم و فنون مورد توجه، علم «کاربرد پذیری» (usability) است، کاربرد پذیری به معنای کیفیت تجربه کاربر در تعامل با یک کالا یا سیستم یا فرایند است.  تولید کنندگان و خدمات دهندگان بزرگ در جهان  در مورد کالاهایی که تولید می کنند به مقوله  مطالعات و کاربرد پذیری توجه ویژه ای دارند، آنها به خوبی می دانند که عدم توجه به این مقوله می تواند به نابودی کسب و کار آنها منجر شود.

کاربردپذیری در وب - web usabilityبطور مثال  تجارت های بیلیون دلاری در وب سایتهایی مانند آمازون را در نظر بگیرید، اگر مطالعات کاربرد پذیری منجر به حذف یک کلیک اضافی کاربر در یک فرایند خرید شود، به این معنی است که در طی یک روز ممکن است بیش از ۱۰۰ میلیون کلیک در سایت صرفه جویی شود و این به معنای صرفه جویی در بیش از یکصد میلیون  درخواست ارسالی به سمت سرور ها و صرفه جویی در منابع پردازشی مراکز سرور و در نتیجه صرفه جویی عظیم در مصرف برق این مراکز و جلوگیری از هدر رفتن  انرژی و کمک به کاهش آلودگی و البته منافع مالی برای کسب و کارها و البته رضایت برای میلیونها مشتری است.
موضوع «کاربردپذیری» در خصوص دولت الکترونیک و ارتباط و تراکنشهای دولت و شهروندان (G2C) نیز مصداق دارد، اگر خدمات دولت به خیل میلیونی شهروندان «کاربردپذیر» نباشد ضمن ناکارآمدی خدمات، هدر رفتن هزینه زیاد و البته نارضایتی شهروندان نتیجه ای نخواهد داشت. مطابق استانداردها  و تعاریف «کاربرد پذیری» بر ستونهای متعددی از جمله میزان  کارایی، رضایت ذهنی، آموزش پذیری و آسانی یادگیری و  خطا پذیری خدمات استوار است.  طبعا در تعامل با میلیون های شهروند می توان تاثیر موارد فوق را مشاهده و هزینه های آنرا نمود.

پیاده سازی خدمات دولت الکترونیک کاربردپذیر موضوع  فنی، علمی و بسیار پیچیده بوده که متاسفانه توجه خاصی به آن نمی شود، استانداردهای آن در سطح ملی چندان شناخته شده نیست، تلاشهای انجام شده چندان تاثیر گذار نبوده و اساسا بیشتر متولیان فناوری اطلاعات اطلاع خاصی در باره ماهیت و اهمیت آن ندارند. کاربرد ها و بسیاری از خدمات وب دولت الکترونیک عمدتا بدون توجه به استاندارد و سلیقه ای و برمبنای احساس، طراحی و پیاده سازی می شوند و در فرایند ارزیابی امتیاز مناسبی را کسب نمی کنند، معیار های وب سنجی و ارزیابی کاربرد پذیری موجود اکثرا بر مبنای مطالعات خارجی است و توجهی به بومی سازی آن نشده است، “وب تیپوگرافی فارسی”  متولی و محقق خاصی نداشته و رعایت هم نمی شود همین است که اگر در بین ۱۰۰ وب سایت بگردید خطاهای کاربردپذیری زیادی را پیدا می کنید زیرا مقوله مهندسی کاربردپذیری اساسا مورد کم لطفی است.

این موضوع هزینه، زمان و رضایت میلیونها شهروند را تحت تاثیر قرار میدهد، ما هزینه می کنیم که وب سایتهای خدمات رسان بسازیم که البته ظاهری زیبا و به اصطلاح کاربرپسند داشته باشند و احتمالا از جدید ترین فناوری های  برنامه سازی یا بانکهای اطلاعاتی استفاده می کنیم، اما این به معنای  برای کاربردپذیر بودن خدمت  نیست. در بسیاری از کشورها سایتهای دولت الکترونیک ممیزی شده و حتی در خصوص رفتار شناسی کاربران مطالعه و بررسی بسیار ظریفانه ای انجام میشود، متخصصین می کوشند میزان کیفیت کاربردپذیری خدمات الکترونیک به شهروندان را بر مبنای استانداردهای شناخته شده شناسایی و بهبود بخشند.

مطالعه و تدوین استاندارد و ارزیابی کاربردپذیری فرایند بسیار پیجیده ای است که در تلاش هستیم با تکمیل مطالعات در حوزه وب فارسی و بومی سازی آن نقطه ضعف موجود را برطرف نموده و شاهد تاثیرات آن باشیم. امیداست که با توجه به رشد روز افزون خدمات الکترونیک، مسئولین در خصوص توجه به استاندارد و تدوین ضوابط  و انجام مطالعات علمی مرتبط، سرمایه گذاری بیشتری نمایند.

Share

تخصص گرایی در وب

طراحی وبدر اجرای هر پروژه ای علاوه بر توجه به ابزارهای تکنولوژیک باید به مسائل مهم دیگر نیز توجه شود و آن مسائل وجود بستر مطالعاتی علمی در مورد پروژه مورد نظر است. که متاسفانه غالبا به حاشیه رانده می شود.
معمولا عادت کرده ایم که بر مبنای تفکرات ذهنی ، لحظه ای و فی البداهه ای تصمیم گرفته و اجرا کنیم، بیشتر به بعد اجرایی و پیاده سازی کار می اندیشیم تا به بعد مطالعاتی. به تعیین استراتژی ، چشم انداز، اهداف مشخص، تدوین پلان، مدل سازی و برنامه ریزی عادت نکرده ایم. به سبک سنگین کردن هر تصمیم، به مشورت و استفاده از متخصص در هر زمینه عادت نداریم.

و این میشود که همیشه پروژه های ما کارائی و کیفیت لازم را حاصل نمی کنند. اول میسازیم بعد اگر لازم شد و اشکالی پیش آمد به آن فکر می کنیم! تازه اگر متوجه بشویم که اشکالی وجود دارد!
در مقوله فناوری اطلاعات این مسئله حاد تر است، چراکه آسان و در دسترس بودن ابزار ها برای عموم افراد باعث می شود که توجه و احساس نیاز به ضرورت کار کارشناسی و تخصصی کم رنگ شود. لذا می بینیم که در بین مجریان پروژه های فناوری اطلاعات همه گونه افراد با تخصص های مرتبط و غیر مرتبط حضور دارند. و البته تشخیص و ارزیابی کار درست و اصولی از کار اشتباه و غیر اصولی نیز بسیار دشوار است. زیرا معیار مشخصی برای ارزیابی و درک صحت کار تعریف نشده است.

آیا متخصص لازم است؟

شما اگر بخواهید یک ساختمان بسازید، حداقل می دانید که به نقشه بردار، طراح نقشه، محاسب،پیمانکار و ناظر ساختمان نیاز دارید و سازمانهایی هم برای نظارت و بازرسی وجود دارند، ولی اگر بخواهید یک وب سایت راه اندازی کنید احتمالا تصوری راجع به نیاز به متخصص خاصی نخواهید داشت، تصور اینکه راه اندازی یک وب سایت و به طور جامع تر یک کسب وکار مبتنی بر وب ممکن است چه مقوله تخصصی بسیار پیچیده و کارشناسی باشد به سختی قابل تصور است درحالیکه در دانشگاه ها تا مقاطع فوق دکتری هم قابل ارائه و مطالعه است.

مدیران و بدنه سازمان…

برخی مدیران یا بدنه سازمانشان، اعتقاد یا درک مشخصی یا صحیحی از اینگونه خدمات نوین ندارند و البته این مسئله بیشتر به کمبود دانش آی تی این مدیران یا کارمندان است. البته مدیرانی که با مفاهیم اولیه فناوری اطلاعات آشنا هستند و به آن معتقد هستند نیز باید مراقب باشند که این آشنایی مقدماتی ( خواندن کتاب توربان…) به معنای توانایی تصمیم گیری بدون مشورت با متخصصان نیست و ایجاد خود مرجعی در این دست تصمیمات بسیار مضر تر از بی اطلاعی کامل است. گاهی اوقات اصلاح ذهنیت یک کارشناس یا مدیر در سازمان که اطلاعات نصف و نیمه یا برداشت نا صحیحی از مطلب دارد بسی دشوار تر از توجیه کردن یک فرد بدون اطلاع است!

کدام متخصص لازم است؟
نکته مهم دیگر در استفاده از متخصصان است، گزینش متخصص نیز امری مهم است که افراد را به اشتباه می اندازد، تخصص ابزاری کافی نیست و با کار مطالعاتی و معماری و استراتژیک فن آوری اطلاعات متفاوت است، لذا برنامه نویس یا متخصص شبکه بودن به معنای تخصص فن آوری اطلاعات نیست. لذا افکار عمومی جامعه باید درک درستی از تخصص های مرتبط با آی تی داشته باشند و اینها را جای یکدیگر قرار ندهند. همانطور که کار طراح نقشه ساختمان با پیمانکار بتن ریز ساختمان متفاوت است.
برخی اشکالات موجود :

۱- اول پیاده سازی می کنیم بعد اگر اشکالی بود بررسی می کنیم ( اگر متوجه اشکالات بشویم زیرا معمولا نارسایی ها و اشکالات فقط با کار مطالعاتی و تخصصی دقیق و ظریف کشف می شوند)
۲- عدم اعتقاد سازمان و مدیریت آن به نیاز واقعی و اولیت دار به پروژه های آی تی با خود مرجعی ( خیلی از پروژه های آی تی بیشتر جنبه تبلیغاتی و دکور دارند) خیلی اوقات مدیر سازمان یک شبه تصمیم به برپایی برخی خدمات مبتنی بر فناوری اطلاعات می کنند. درحالیکه یک پروژه موفق به پیش زمینه مطالعاتی کاملی نیاز دارد که همیشه خط می خورد.
۳- عدم وجود معیار برای ارزریابی کیفی کار و دشواری کشف نارسایی ها

( این مطلب در دست ویرایش است…)

نظر شما چیست؟

Share
Categories: طراحی وب Tags:

زیر پورتال!

زیر پورتال

زیر پورتال

این روز ها خیلی از شرکت های طراحی وب رو می بینم که مدعی طراحی پورتال هستند، اما جالب اینجاست که اکثرا اصلا نمی دونن تعریف پورتال چی هست؟ به نظر اینها هر سایت بزرگی یا منتسب به جای بزرگی پورتاله! خوب مشتری هم که چه میدونه؟ این وسیله ای است برای پول بیشتر گرفتن… چند روز پیش یکی گیر داده بود میگفت من پورتال میخوام نه سایت!هر چی میگم این نیازمندیهایی که شما میخوای بهش نمی گن پورتال! میگفت نه من فقط میخوام پورتال باشه!!

طبق این خبر سایت مذکور رتبه ای در وب کسب کرده اما من کم سواد در وب میتونم سوال کنم که چرا این سایت نامبر وان در مورد عرض صفحه مشکل داره؟ و کدوم معیار و استاندارد طراحی وب رو رعایت کرده که اول شده؟ خوب چه مهمیه؟ مهم اینه که اول شده…

نکته جالب استفاده از واژه زیر پورتال! است که دیگه این از اون حرف هاست! احتمالا این از اختراعات جدید شرکت های وب ایرانی است که باید به عنوان پتنت ثبت بشه! پس بهتره من هم بجنبم یه جایی یه رتبه برای خودم دست و پا کنم. و تا دیر نشده برم تو کار همین چیزای با کلاس مثل  زیر پورتال توزیع شده یا مستر زیر پورتال یا زیر و رو پورتال… کیییییییه؟!!؟؟

Share

CSS Cheat sheet

این تصویر یک کروکی است که از Css تهیه شده و میتونه به عنوان یک رفرنس دم دستی خوب در طراحی وب استفاده بشه، نسخه pdf هم هست که اگر کسی لازم داشت پیغام بگذاره.

Share
Categories: طراحی وب Tags:
Share
Share