خانه > طراحی وب, کاربردپذیری, نقد و بررسی > نقد وب دولتی: استانداری اصفهان

نقد وب دولتی: استانداری اصفهان

ostan-es-webnegar-en-evalتشریف فرمایی اخیر جناب آقای رئیس جمهور محترم به استان اصفهان و بیان ضرورت تمرکز استان اصفهان بر فناوری اطلاعات و ارتباطات همچنین نشانه های توجه و حمایتی دولتمردان از صنعت تولید و صادرات نرم افزار، ما فعالان این حوزه را بسیار خوشحال نمود. در این شرایط، تاکید یک رئیس جمهور بر این مسئله جای بسیار امیدواری است. حال که رئیس جمهور ما به میدان آمده است و پرچم فناوری اطلاعات را در استان ما به عنوان یک راهبرد نصب نموده ما هم به میدان می آییم تا کمک کنیم. اساسا «وب دولتی» و «خدمات دولت الکترونیک در فضای وب» در کشور ما بسیار وضع وخیم و بیماری داشته و نیاز به درمان دارد. و این ناشی از عدم وجود استاندارد، نظارت تخصصی، ضعف فناوری و شاید پایین بودن انتظارات عمومی است. این موضوع من را برآن داشت که به وب گاه (سایت) استانداریمان سری بزنم و احساس کردم که این وب گاه باید مورد نقد جدی قرار گیرد. امید است که این نقد نامه ها کمکی برای بالابردن سطح کیفیت خدمات دولت الکترونیک مطابق با نگرش نوین دولتمردان باشد.

نکته مهم: این نقد، فقط یک نقد منصفانه و فنی با رویکرد انتقادی از یک «وب گاه دولتی» است و هدف آن صرفا شناخت و کمک به «بهبود وضع موجود» است و هیچ نوع گرایش سیاسی و جناحی و هر چه که بشود به آن منتسب کرد، نیست!


به نام خدا

نقدنامه کاربردپذیری وب دولتی.

این شماره: نقد وب گاه استانداری اصفهان

ostan-es.ir

قال رسول الله(ص) «إنّ الله تعالی یحبّ مِن العاملِ إذا عَمِلَ أن یحسِن و إنّ الله تعالی کتب الإحسان علی کلّ شیء».

«خداوند، دوست دارد که هر کارگزاری که کار می‌کند، نیکو کار کند و خداوند، در هر کاری، نیک انجام دادنِ آن را فرمان داد.».

شروع ارزیابی

  • زیبایی شناسی: این وب گاه خیلی زشت و بد ریخت است و در شان یک استان مهد هنر نیست.(این نظر کاملا شخصی بنده است!).
  • نام های دامنه غیر رسمی: نمی دانم چرا نام وب گاه های استانداری ها و کلا دولتی ها زیر مجموعه .gov.ir نیست و ostan-es.ir انتخاب شده؟ به نظر بنده تمام وب گاه های دولتی باید زیر مجموعه gov.ir باشند تا شهروندان بازدید کننده مطمئن شوند که در یک وب گاه متفرقه نرفته اند و از اصالت آن اطمینان حاصل نمایند. نمونه دیگر وب گاه هایی نظیر  http://safarostani.ir که داری دامنه مستقل هستند، چرا که ممکن است وسیله سوء استفاده و ساخت وب گاه های جعلی با وجود این بی قاعدگی فراهم شود.
  • کلمات کلیدی و محتوای تبلیغاتی در هدر وب گاه! شاید این نکته خیلی به کاربردپذیری وب گاه ربطی نداشته باشد.
    • سوال: وجود کلمات کلیدی «شخصی و تبلیغاتی تولید کننده» در میان محتوای دولتی چه مفهومی دارد؟ آیا طراح وب گاه حق دارد که در یک وب گاه دولتی کلمات کلیدی شخصی و اختصاصی خود را درج کند؟ از آنجایی که می دانیم موتورهای جستجو این واژگان را مبنای مهمی برای جستجوی خود قرار می دهند. آیا این درست است که در مسیر فرایند جستجوی شهروندان برای یافتن خدمات دولتی، موارد شخصی و تجاری را هم تحمیل نماییم؟ و آیا نباید این کنترل ها وجود داشته باشد؟ostan-es-webnegar-key
  • عدم تطبیق با مرورگرها: این وب گاه با مرورگر های رایج مشکل دارد. باز کردن این وب گاه در مرورگرهای «کروم، اینترنت اکسپلورر، فایرفاکس و نسخ مختلف اکسپلورر» به شکل ناموزونی نمایش داده می شود!
    • سوال: آیا شهروندان بایستی مرورگر دلخواه طراحان وب گاه دولتی را داشته باشند؟ یا وب گاه دولتی باید به فکر احتمال تنوع مرورگر شهروندان باشد؟
  • استفاده از فلش در هدر وب گاه: نمی دانم چه اصراری هست که وب گاه های ما به خصوص دولتی،حتما باید در هدر چند افکت و جرقه و فشفشه و جلوه های ویژه داشته باشند؟ مگر این ها وب گاه ها تفریحی هستند؟
  • استفاده نادرست از فلش در سایت دولتی

    تصویر سایت استانداری وقتی مرورگر شما فلش ندارد

    • سوال: آیا مرورگر کاربران شما حتما پلاگین های فلش دارند؟ جواب: خیر!
    • سوال: آیا به خاطر اینکه میخواهیم وب گاه مان افکت های قشنگ! داشته باشد، باید شهروند الکترونیک را مجبور کنیم ده ها مگابایت پلاگین دانلود کند؟
    • سوال: اگر مرورگر من فلش را ساپورت نکند چه میشود؟
    • سوال: حالارفتیم و با کلی بدبختی و مشکلات فیلترینگ وب گاه ادوب، این پلاگین را نصب کردیم، چه چیزی خاصی قرار است ببینیم؟ جواب : یک هدر آبی رنگ که وقتی ماوس روی آن حرکت می کند جزقه میزند! و یک کم برق برقی هم میشود! همین!.
      سایت استانداری با فلش باز شده

      وب گاه استانداری با فلش باز شده

       

  •  هدر تنظیم نشده: این هدر فلش دارای فضای خالی تنظیم نشده در اطراف است (بک گراند خاکستری).
هدر فلش با عرض صفحه تناسب ندارد

هدر فلش با عرض صفحه تناسب ندارد

 

  • منوی اصلی وب گاه: مهم تر از بک گراند، حذف شدن منو در بعضی از سایزهای مرورگر است.
    • سوال: وب گاهی که منوی ناوبری اصلی خود را ازدست بدهد به چه کار می آید؟
در اندازه های خاص منو داخلی فلش دیده نمی شود

در اندازه های خاص منو داخلی فلش دیده نمی شود

نکته اینکه این منو فلش به هیچ جایی لینک نیست  و دکوری است.

منو سایت با فلش

  • ناوبری ناقص: اگر از طریق منو ها وارد قسمت های دیگر وب گاه شوید، آنگاه منوی برگشتی به صفحه اصلی وجود ندارد. مانند ورود به  http://ostandar.ostan-es.ir (بخش ویژه استاندار) که در اینجا راهی برای برگشت به صفحه اصلی وب گاه استانداری تعبیه نشده. در بسیاری از قسمت های وب گاه منو ناوبری اصلی حذف می شود.
  • آیکون نامفهوم وب گاه:  نمی دانم که این آیکون (FAVICON) که به شکل آیکون انرژی اتمی است چه معنایی دارد؟ یعنی اینکه استانداری کار اتمی می کند؟ یا اینکه کلا این آیکون از باب قشنگی اینجاست! امیدوارم کسی نگوید این مثلث ها کار فراماسونرها بوده ((: !ostan-es-webnegar-faviicon
  •  وجود نواحی سفید بلااستفاده: یکی از مشکلات در ضعف طراحی وب گاه چینش ناموزون و ناهماهنگ بلاک های وب گاه است که باعث ایجاد نواحی خالی می شود.
وجود نواحی سفید اداره نشده

وجود نواحی سفید اداره نشده

  • وجود متنون سفید مرموز! یعنی اینکه با ماوس فضای سفید رنگ را انتخاب کنید تا بفهمید چی نوشته! امیدوارم همه شهروندان باهوش باشند! متون و اطلاعیه های ناخوانامتون و اطلاعیه های ناخوانا
وجود متون سفید که با انتخاب ماوس دیده می شوند

وجود متون سفید که با انتخاب ماوس دیده می شوند

  • فلسفه دکمه پرینتر: را هم نفهمیدم، قرار است چه کاری کند؟ چون هیچ کاری نمی کند!
  • استفاده از عناوین انگلیسی در وب گاه دولتی فارسی زبان: ostan-es-webnegar-en-lables
  • وجود دو پانل که یک کار مشابه انجام می دهند: برای چیست؟
    وجود پانل های تکراری

    وجود پانل های تکراری

     

  • استاندارد ها و توصیه نامه های وب می گویند که در یک وب گاه نباید از تنوع فونت و رنگ بی دلیل استفاده کرد و هارمونی «فونت» و «سایز» و «رنگ» باید رعایت شود، مثل اینجا:ostan-es-webnegar-colors
  • در شکل فوق و ذیل، «تنوع نا موزون» یا به عبارتی «استفاده آشفته» از نوع فونت، سایز و رنگ قابل مشاهده است و نشان از عدم استراتژی مشخص در تیپوگرافی دارد. همچنین استفاده همزمان از رنگ قرمز و آبی و بنقش و خاکستری و سبز و مشکی و نارجی ، گل بهی و .. برای لینک ها و متون مصداق چندگانگی رفتاری صفحه و یک خطای طراحی است!. یرای بهتر نشان دادن مسئله قسمتهایی از صفحه را نمونه برداری کرده و کنار هم می گذاریم تا موضوع بهتر مشخص شود. اینها رنگ های و فونت ها و سایزهای متنوع استفاده شده برای لینک هستند! یک کلکسیون رنگ و فونت!ostan-es-webnegar-fontsostan-es-webnegar-fonts2
  • چند زبانه بودن(یانبودن) وب گاه:  در صفحه اول وب گاه خبر های انگلیسی و فارسی با هم نمایش داده می شوند. از آنجایی که متون فارسی راست به چپ و متون انگلیسی چپ به راست هستند و اینها در کنار هم نمایش جالبی ندارند، جالی سوال است که وجود آن به این شکل برای چیست؟ آیا یک نفر انگلیسی زبان در بین یک کوه متن فارسی به دنبال چند جمله انگلیسی خواهد گشت؟ آیا ما فقط خواسته ایم که دو زبانه هم باشیم؟

ostan-es-webnegar-eng

یکی از شگفتی های این طراحی تاریخ شمسی برای متون انگلیسی و عناوین راست چین شده است! اگر انگلیسی را برای انگلیسی زبان ها می نویسید پس چرا عنوان مطالب راست به چپ با تاریخ جلالی است؟ انجام justify نادرست متون نیز باعث فاصله بیش از حد و ناموزون و بد ریخت کلمات شده است.

راست به چپ یا چپ به راست؟ شمسی یا میلادی؟

راست به چپ یا چپ به راست؟ شمسی یا میلادی؟

تاریخ های برخی مطالب به میلادی است!

ostan-es-webnegar-en-lables2

استفاده از تاریخ میلادی در وب گاه دولتی برای شهروندان فارسی زبان

 البته راه درست این است که وب گاه شما یک قسمت  مستقل برای زبان دوم و سوم داشته باشد:

ostan-es-webnegar-eng2

  • و البته با کلیک بر روی این قسمت وارد صفحه در دست ساخت می شویم!
    • سوال:  اگر صفحه انگلیسی ندارید چرا لینک سرکاری قرار می دهید؟ و کی قرار است این کانستراکشن! انجام شود؟  گزینه ها: الف) ۵سال پیش؟ ب) امسال؟ ج)سال دیگه؟ د)معلوم نیست؟
ostan-es-webnegar-eng3

صفحه در دست ساخت

 

  • محتوای نادرست و نامفهوم: اسلایدر «خبر به روایت تصویر» در صفحه اول دارای ویژگی ناوبری نیست و شما نمی دانید چند مطلب دیگر هست که می توانید ببینید و نمی توانید به طور دلخواه به خبر قبل یا بعد بروید، مطالب فقط به روایت تصویر است و توضیحی ندارد!
    • سوال: مثلا از این عکس به روایت تصویر چی میفهمید؟
به روایت تصویر!

خبر به روایت تصویر

  • محتوای حجیم و نامناسب: عکس های داخل اسلایدر فوق چه از نظر سایز و چه از نظر حجم بهینه نشده اند، فکر کنید ۱۱ تا عکس ۱۸۰ کیلو بایتی می شود حدود ۲ مگابایت، که شما هنگام دیدن این وب گاه باید دانلود کنید! برخی از تصاویر وب گاه نیز وجود ندارند.

ostan-es-webnegar-pics-notfound

  • قراردادن تصاویر با فرمت bmp از آن کارهاست! هیچ طراح وبی یک تصویر ۱٫۷ مگابایتی با این فرمت را در صفحه اول قرار نمی دهد! با چند دقیقه وقت و مهارت به  سادگی می توان این تصویر ۱۷۳۵ کیلویی را با همین کیفیت، به حدود ۳۰ کیلوبایت کاهش داد!.

ostan-es-webnegar-pics-big2

  • عدم استفاده از اسامی کاربر پسند برای نام، و ابعاد بزرگ، و غیراستاندارد تصاویر وب گاه:

 به نام گذاری و سایز و ابعاد تصویر زیر دقت کنید:ostan-es-webnegar-pics-big3

  • اگر جمع تصاویر صفحه اول این وب گاه را محاسبه کنیم به حدود ۱۰ مگابایت می رسیم. محتواهایی که باعث این موضوع شده اند هیچ ارزش کلیدی برای درج در صفحه اول نداشته اند، تصاویر آسمان! زاینده رود و گل و بلبل با این حجم سنگین به چه کار شهروند می آید؟ آیا با پهنای باند ضعیف کاربران امکان دیدن این سایت هست؟ اگر محاسبه کنیم طبق آمار همین سایت ۱۶۷۰۰۰ نفر این سایت را دیده باشند پس ۱۶۷۰ گیگابایت ترافیک دانلود داشته اند! یعنی یک وب گاه دولتی بی دلیل حدود ۱٫۶ ترابایت ترافیک به شبکه اینترنت استان تحمیل نموده و  البته هزینه آن را شهروندان پرداخت کرده اند.
  • در پانل زیر از متن زیرخط داری که لینک نیست استفاده شده و متن بالایی که زیر خط ندارد. به راستی تفاوت این دو چیست؟ استفاده از عبارت «online کاربران» هم که سرو ته و عبارت انگلیسی است بماند! شاید این تیپ اشکالات را خیلی مهم ندانید و بگویید که در این مورد خیلی سخت گیرانه ارزیابی می کنید!. اما اگر شما یک روز یک مرسدس بنز آخرین سیستم بخربد اما ببینید پیچ های روی داشبورد را جابه جا بسته اند چه احساسی به آن خودرو پیدا می کنید؟ انتظار ما هم از یک وب گاه دولتی همین شکل است. یعنی «ظریف، دقیق و حساب شده و استاندارد» و این یعنی کیفیت!.
بازدیدکنندگان

بازدیدکنندگان

سوال: واقعا نمایش کاربران بازدید کننده امروز و دیروز و مجموع و … به چه درد کاربر می خورد؟ و چه کمکی به شهروند می کند؟ یکی از سوالاتی که همیشه از طراحان و صاحبان وب گاه ها می پرسم این است که امکاناتی که در وب گاه خود قرار می دهید چه کاربردی دارند و اساسا با رسالت وب گاه شما سنخیتی دارند؟ مثلا قراردادن ماژول آب و هوا در وب گاه آموزشی ممکن است به چه دردی بخورد؟ آیا شهروند ما به وب گاه آموزشی می آید ببیند هوا آفتابی است؟ یا اینجا این که ما چند تا بازدید داشته ایم؟ یا دیروز چند تا؟ یا چند تا عضو بازدید کننده؟ یا مجموع آن ها؟ و … البته یک کمک این است که تا حالا بیش از ۱۶۷۲۳۷ نفر با این اشکالات برخورد کرده اند!.

  •  دکمه هایی با کاربرد مبهم: کاری به سلیقه من نداشته باشید، اما این دکمه «صرف نظر» سوای استاندارد فونت و رنگ و سر هم بودن کلمات و … واقعا برای چه کاریه و همینطور دکمه بازگشت چیه؟ یعنی من اگه بخوام نظر بدم که نظر میدهم و دکمه ارسال را کلیک می کنم، اگه نخوام نظر بدم حتما باید بگم؟ و دکمه صرفنظر رو بزنم؟ یا بازگشت رو؟ یا ذخیر رو؟ یا اصلا هیچ کاری نکنم چی میشه واقعا؟

 

ostan-es-webnegar-form

فرم نظر خواهی اخبار

  •  امکانات جستجو: برای تست یک جستجو انجام دادیم و عبارت «تست» را جستجو کردیم و اتفاقا آن را یافتیم! که احتمالا مطلبی است که مدیر وب گاه یک سالی است یادش رفته حذفش کند (۲۱/۰۲/۹۳)! مثل این است که شما یک مرسدس بنز بخرید و ببینید که دستکش یا آدامس کارگر خط تولید توی ماشین جا مونده! احساس شما چه خواهد بود؟ وجود چنین محتواهای اشتباه و یا فراموش شده که نشان از بی دقتی دارد، به شهروند این احساس را منتقل می کند که این وب گاه چندان سندیت و رسمیتی ندارد.
  • اما سوال اساسی تر این است که بین دکمه «جستجو» (به صورت لینک) و «برو» (به صورت باتون) چه فرقی هست؟  اساسا مشخص نیست که چرا یکی از دکمه ها «لینک» و دیگر «باتون» است! البته مطلب دیگری در باره صبحانه آن هم در وب گاه استانداری چندان مناسبتی نداشت!  نکته دیگر وجود مطالبی در باره «اهمیت صبحانه» است. آیا واقعا مطالب مربوط به سلامت جایش در سلامت نیوز و …. است یا وب گاه دولتی؟ ما باید بدانیم که هر چیزی را برای کاری ساختند و برای انتشار محتوا به رسالت سازمان توجه کنیم.
جستجوی تستی

جستجوی تستی

منوهایی با عناوین اشتباه

منوهایی با عناوین اشتباه

  • خطاهای اعتبار سنجی: نکته دیگر اینکه اگر شما در صفحه یک خبر باشید و دکمه جستجو را بزنید، در پانل نظر سنجی خطای مربوط به پر نشدن آدرس ایمیل را خواهید دید! این به علت آن است که برنامه نویس فراموش کرده اعتبار سنجی  (Validation)، فیلد جستجو را از ایمیل نظر سنجی تفکیک کند.
ostan-es-webnegar-search-email

خطای فرم در هنگام جستجو

  • عدم وجود قسمت زیرین وب گاه: اکثر وب گاه ها در قسمت پایین وب گاه دارای یک سری توضیحات در باره مالک وب گاه، رسالت، سیاست ها، حقوق کاربر و امکانات تماس و .. هستند. در این وب گاه هیچ قسمتی تعبیه نشده است. در برخی صفحات زیر نویس وب گاه به شکل زیر است. مشخص نیست عبارت copyright! در اینجا به چه معنی است؟ ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ چه خبر بوده؟ الان که ۲۰۱۵ شده! اساسا عادت ما استفاده کلیشه ای از عبارات و مفاهیمی (مانند کپی رایت) است که دقیقا نمی دانیم چه تعریفی دارند. البته روش مناسب تر آن است که حداقل نوشته شود: «کلیه حقوق محفوظ است»
  • و در پایان نام یک شرکت یا موسسه در ذیل آن چه معنی دارد؟

ostan-es-webnegar-footer

  • موبایل پسندی: بدیهی است که سالهاست اکثر از شهروندان با «ابزارهای قابل حمل» و «صفحات لمسی» و «شبکه های اینترنتی GSM کم باند» و «در حال حرکت» استفاده نموده و طبعا به سرویس های وب دولتی دسترسی خواهند داشت. انتظار است که وب گاه های دولتی در پشتیبانی از ابزارهای موبایل پیشگام باشند. متاسفانه این وب گاه هیج استراتژی و استانداردی و ویژگی برای این موضوع ندارد و اصلا قابل ارزیابی نیست!
  • آشفتگی قالب: اگر به ساختار پانل بندی صفحه اصلی نگاه کنیم؛مجموعه ای از بلاک های تنظیم نشده و نامنظم خواهیم دید، اندازه ها متناسب نیستند که زیبایی صفحه را تحت تاثیر قرار می دهند.
  • پانلهای نامنظم صفحه

    پانلهای نامنظم صفحه


جمع بندی:

یک وب گاه دولتی که به یک استان چند میلیون نفری از شهروندان تعلق دارد بایستی از نظر ضوابط و استانداردهای وب، استانداردهای تیپوگرافی، استانداردهای محتوا در بالاترین سطح باشد. انتظارات از این وب گاه بسیار بالاست.

عمده اشکالات:

* محتوا و فانکشن های مبهم.

* عدم وجود برنامه مشخص برای مخاطبان.

* عدم تطبیق با مرورگر های رایج.

* عدم رعایت استانداردهای طراحی وب و کاربردپذیری.

* عدم تناسب و چینش مطالب.

* عدم پشتیبانی از دستگاه های همراه.

* حجم بسیار سنگین.

امتیاز: متاسفان این وب گاه حداقل امتیازات لازم برای ارزیابی را کسب نمی نماید.

 پانوشت:

خیلی وقت ها احساس می کنیم که «باید یک وب گاه داشته باشیم»، اما دلیل آن را فقط این میدانیم که «خب باید داشته باشیم»! «لازم است»! «مگر می شود ما وب نداشته باشیم»! پس سفارش یک وب گاه خواهیم داد. «آنگاه ما وب داریم»! اما نمی دانیم که حالا که وب داریم باید چه کنیم؟ استفاده از یک سری ویژگی های کلیشه ای مانند درج چند خبر و چند مطلب، نمایش آب و هوا، اوقات شرعی و احادیث، مقداری اطلاعات کلی، چند تا تبریک و تسلیت، تعدادی عکس حجیم، نمایش آمار بازدیدکنندگان! جهت خالی نبودن عریضه حداکثر کارکرد این وب گاه ها هستند.

سطحی نگری و عدم وجود استاندارد در نداشتن دلیل و برنامه مشخص برای برپایی وب گاه های دولتی می تواند منجر به خروجی های نامناسب شود.صرف آنکه یک سازمان باید یک وب گاه داشته باشد دلیل کافی برای راه اندازی نیست. باید چرایی مطالعات اولیه در این مورد وجود داشته باشد. وجود تیم مشاور و ناظر از ضروریات امر است. وجود محتواهای اشتباه و یا فراموش شده، عناوین و اسامی نامناسب، دکمه هایی که به هیچ جا وصل نیستند، محتواهای منقضی شده، آشفتگی ترکیب بندی پانل ها و … که نشان از بی دقتی و بی هدفی وب گاه دارد، این احساس را به شهروند منتقل می کند که این وب گاه چندان سندیت و رسمیتی ندارد. و «حس اعتماد» شهروند، چیزی است که نباید آسیب ببیند. نتیجه وب ضعیف، اتلاف وقت شهروندان، ایجاد شهروند الکترونیک ناراضی و در نهایت بی اعتمادی به این خدمات است. طبیعی است بازسازی اعتماد از دست رفته شهروندان ده ها برابر هزینه خواهد داشت.

«نظرات،راهنمای ها، انتقادات و پیشنهادات شما راهنمای ماست.»

 


میکوش به هر ورق که خوانی – کان دانش را تمام دانی.  پالان‌گری به غایت خود – بهتر ز کلاه‌دوزی بد.

Share
Share
Share